Değişik Yörelerde Değişik Grup Oyunları
Türkiye'de halk oyunları ülkenin kültürel yapısı gereği, oynanış şekli bakımından birbirinden farklılık gösteren türlere ayrılır. Bunlara örnek olarak Erzurum civarında Bar, Doğu ve Güneydoğu'da Halay, Trakya'da Hora, Karşılama, Karadeniz'de Horon, Konya ve civarında Kaşık Oyunları, Ege'de Zeybek verilebilir.
Oyunlar İle İlgili Temel Bilgiler
Kaşık Oyunları: Konya, Mersin ve Antalya illerimizin bulunduğu Güney Anadolu ve Akdeniz kıyıları yörelerimizde oynanan oyunlara verilen genel bir addır. Bu oyunlarda oyuncular ellerinde ritim aracı olarak tahta kaşıklar bulundururlar. Onun için bu yöremize oyunlar bakımından Kaşık Oyunları Bölgesi denmektedir.
Karşılama: Bu isim altındakı oyunlar daha çok Kırklareli, Edirne, Tekirdağ, Kocaeli, Sakarya, Çanakkale, Bursa, Bilecik ve Bolu illerimizin bulunduğu Marmara bölgesinde oynanmaktadır. Bu bakımdan söz konusu yöreye Karşılamalar Bölgesi denmektedir. Karşılama iki kişinin karşılıklı durarak oynadıkları bir oyun biçimidir. Çiftlerin karşılıklı olarak toplanmalarıyla bir grup halinde de oynanmaktadır. Kız ve erkek karşılıklı çiftlerin karşılıklı iki sıra halinde dizilmesiyle bir grup oyunu biçiminde de sürdürülmektedir. Karşılamalar salma oyunlardır. Oyuncular birbirlerine tutunmazlar. Bazı karşıamalarda bütün oyuncuların ellerinde birer mendil bulunur.
Hora: Kırklareli, Edirne ve Tekirdağ illerimizin bulunduğu Trakya'da oynanan bir oyun türüdür. Bu oyun Bar ve Halaylar gibi el ele ya da kol kola tutuşularak disiplinli bir biçimde ve dizi halinde oynanmaktadır. Karşılamalar, nitelik ve nicelik bakımından sözünü ettiğimiz Trakya'daki illerimizde kümelenmiş olmakla beraber, Kocaeli, Sakarya, Çanakkale, Bursa ,Bilecik ve Bolu illerimizin bulunduğu Marmara bölgesine de yayılmıştır.
Zeybek: İzmir, Aydın, Denizli, Muğla ve Balıkesir illerimizin yer aldığı Ege bölgemizde oynanan oyunlarımızın çoğunluğunu Zeybek oyunları oluşturduğu için bu yöremize oyunlar bakımından Zeybek Oyunları Bölgesi deniyor. Zeybek oyunları tek kişi tarafından oynandığı gibi teklerden oluşan bir daire halinde de oynanmaktadır. Zeybek oyunları, toplu olarak oynandığı zaman oyuncuların birbirlerine tutunmadan oynadıkları salma oyunlardır.
Bar: Kuzeydoğu Anadolu'da, Kars, Erzurum, Erzincan illerinin bulunduğu bölgelerde toplu olarak ve genellikle düz dizi ya da yarım ay biçiminde, oyuncuların birbirlerine tutunarak oynadıkları disiplinli grup oyunlarına bar denir.
Halay: Orta Anadolu ile Güneydoğu Anadolu'da Çorum, Sivas, Malatya illerinin bulunduğu bölgede, toplu, düz dizi biçiminde ve oyuncuların birbirine tutunarak oynadığı oyun türüdür.
Horon: Karadeniz kıyılarının doğusunda, Ordu, Rize, Trabzon, illerinin bulunduğu bölgede oyuncuların dizi biçiminde birbirine tutunarak oynadığı oyunlardır.
Comments for Halk Oyunlari epik oyunu (Diyarbakir) (2)
Gaziantep ilimiz Güneydoğu Anadolumuzun en kalabalık ve en hareketli illerinden biridir. Halk oyunları bakımından da Halay bölgesi içerisindedir. Halaylar oyuncuların yarım halka biçminden birbirlerine tutunarak oynadıkları oyunlardır.Türkmen bölgesi olan Gaziantepte oyunlar kadın-erkek birlikte oynandığı gibi ayrı ayrı diziler halinde de oynanmaktadır. Oyunlara saz olarak Davul ve orta kaba Zurna eşlik eder. Yöredeki yaygın Leylim Halaylarına davul zurna eşlik etmez. Sözkonusu Leylim Halayları Kaval, Düdük, Tef ve bir türkücüden oluşan müzik grubunun eşliğinde yürütülür. Gaziantep gerek kız erkek giysileri ve aksesuar bakımından çok zengindir.
Genç erkeklerin balında, sırma karıştırılarak işlenmiş püsküllü Terlik bulunur. Terliğin etrafında Posu sarılıdır. Sırtta yakasız çubuklu Islik, onun üzerinde koyu mavi renkli Aba-cepken vardır. Bele Antep dokuması Sal Kusak sarılır. Bacaklarda açik mavi çuha Şalvar bulunur. Mor kadife üzerine sırma işlemeli tütün Kesesi kusağın sol köşesinden sarkıtılır. Ayaklarda yünden örülmüş çoraplarıyla gülşeftali renkli Yemeniler giyimi tamamlar.
Genç Kızların başında, Tepelik ve Taç Fes, alınlarında ve yanaklarının yanlarında Sarkıtma denilen altın yada gümüş dizileri bulunur. Sırta Antep dokumasından Üçetek ve Zubun giyilir. Bele Savatlı Kemer takılır. Üçeteğin altında kutnu kumaştan Şalvar bulunur. Ayaklara da yerli dokuma yün çorap ve gülşeftali Yemeni giyilir.
Gaziantep ilimizde en çok sevilip oynanan oyunlardan bazıları şunlardır: Dokuzlu, Oğuzlu, Çepikli-Çibikli (Havarisko da denir. ), Fatige demune, Mani, Sirin Nar, Mendilli, Leylim.
Gaziantep ili sınırları içerisinde Türkmen oymaklarından Barak aşireti de yaşamaktadır. Bunların da kendilerine özgü çok güzel halk oyunları vardır. Bu oyunlara Davul, Zurna eşlik eder. Bu oyunlarda müziğe, kartal kanadından yapılan ve Zambur adı verilen bir halk çalgısı da eşlik etmektedir.
Gaziantep ilimiz halk oyunları kadar halk müziği bakımından da çok zengin illerimizden biridir. Yörede yapılan araştırmalar bu bölgedeki türkü ve melodilerin Uzun havalar, Kırık havalar ve Halaylar olmak üzere üçlü grup altında toplanabileceğini göstermektedir. Halk müziği araçları da şunlardır: Üflemeli sazlar, basta orta kaba olmak üzere Zurna, dilli dilsiz Kavallar, yaylı sazlardan Kemane, vurmalı sazlardan başta Davul olmak üzere, Tef, Darbuka ve Zil.
Barak'lar arasında bugün de çok sevilip oynanan oyunlardan bazıları şunlardır: Meryem, Mermere, Kaba, Tam Kaba, Kırıkcan, Çobanbeyli, Nahsani, Barak Halayı ya da Barak iki Kamış oyunu, Üçürdüm.